Học hỏi về Năm Thánh Phát Diệm: Bài IX - Địa phận Phát Diệm sau năm 1954

1. Phần tóm tắt: Địa phận Phát Diệm sau năm 1954  

Biến cố di cư năm 1954 đã khiến tình trạng nhân tài vật lực trong địa phận Phát Diệm bị suy giảm trầm trọng[1].

Về mặt nhân sự, hầu hết thành phần tinh hoa trong cả hàng giáo sĩ và giáo dân đã rời quê hương Phát Diệm để vào miền Nam. Số linh mục còn ở lại là 35 vị, đa số già yếu, cùng với 8 thầy giảng và 30 nữ tu Mến Thánh Giá. Số các cộng đoàn Mến Thánh Giá từ 13 giảm xuống chỉ còn 9 cộng đoàn. Cho đến cuối năm 1954, trong số những linh mục còn ở lại, bốn vị đã qua đời, hai vị bị bệnh nặng không thể đảm đương công việc mục vụ. Sang đầu năm 1955, chỉ còn 30 cha.

Các cha thường phải trải qua những cuộc đấu tố, nhiều cha bị bắt giam. Ngày 29-6-1956, Tiểu chủng viện được mở lại ở Thượng Kiệm, nhưng cũng chỉ có thể hoạt động trong một thời gian ngắn ngủi.

Ngày 30-11-1956, Tòa Thánh bổ nhiệm cha Phaolô Bùi Chu Tạo, đang coi sóc xứ Tam Châu, làm Giám quản địa phận Phát Diệm.

Với tư cách là giám quản, cha Phaolô Bùi Chu Tạo cố gắng đi thăm các giáo xứ, chuyến đi thứ nhất, cha giám quản bắt đầu từ Yên Vân, Hào Phú, Ninh Bình, rồi La Vân, Uy Tế, Xích Thổ, Khoan Dụ, các xứ miền Nho Quan và Gia Viễn. Sau đó, chuyến đi thứ hai, cha giám quản thăm Vô Hốt, Đồng Chưa, Sào Lâm, Phúc Lai và bắt đầu gặp những khó khăn trở ngại từ phía chính quyền.

Cha giám quản còn cố gắng thăm một số xứ vùng Kim Sơn và Yên Mô, sau đó không còn có thể đi thăm các xứ đạo.

Ngày 24-1-1959, Tòa Thánh bổ nhiệm cha giám quản Phaolô Bùi Chu Tạo làm Giám mục Phát Diệm, hiệu tòa Numidia.

Sau dịp Tuần Thánh năm 1959, Đức Giám mục tân cử lâm bệnh phải đi điều trị tại Bạch Mai. Nhân dịp này, ngài được Đức cha Giuse Trịnh Như Khuê tấn phong Giám mục tại nhà thờ lớn Hà Nội ngày 26-4-1959.

Giữa tháng 6-1959, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo trở về Phát Diệm.

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn của thời cuộc, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo vẫn tổ chức tĩnh tâm cho các cha trong địa phận, đào tạo hàng giáo sĩ, âm thầm hoặc công khai truyền chức được một số linh mục và tấn phong lần lượt hai giám mục phó để cùng ngài chia sẻ gánh nặng của giáo phận. Đức cha Giuse Lê Quý Thanh được tấn phong làm Giám mục phó ngày 13-2-1964. Còn Đức cha Giuse Nguyễn Thiện Khuyến được tấn phong Giám mục ngày 24-4-1977.

Ngày 15-8-1972, khu vực nhà chung và nhà thờ chính tòa bị trúng bom. Dù rất khó khăn, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo vẫn quyết định trùng tu nhà thờ. Công việc hoàn tất vào ngày 25-12-1973.

Về Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm, sau biến cố di cư năm 1954, số các tu sĩ của dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm chỉ còn lại chưa đến 50 người. Con số này tiếp tục bị giảm mạnh do chiến tranh và chính quyền. Sau trận bom phá hủy hầu như tất cả các cơ sở của nhà Lưu Phương, các chị bị buộc phải trở về gia đình cho đến năm 1973, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo làm đơn và được chấp thuận để các chị em trở lại nhà dòng, bắt đầu tiến trình hồi sinh.

Đối với giáo dân, vì không thể đi thăm các giáo xứ, việc bầu lại các ban chấp hành giáo xứ giáo họ cũng không dễ dàng, hơn nữa, một số người hoạt động tích cực trong các giáo xứ còn bị sách nhiễu, thậm chí bỏ tù, Đức cha Phaolô đã âm thầm xây dựng và đào tạo các gia trưởng, đồng thời dùng các thư chung để hướng dẫn mọi thành phần trong địa phận.  

Những năm từ 1981 đến 1989 là giai đoạn khó khăn tột cùng của địa phận. Cho đến cuối những năm 1980, số linh mục chính thức làm việc trong toàn địa phận chỉ còn 10 vị. Các linh mục chịu chức âm thầm vẫn chỉ có thể âm thầm làm việc trong phạm vi hết sức hạn hẹp.

2. Phần các câu hỏi

Câu 1: Tình trạng giáo phận ra sao sau biến cố di cư năm 1954?

Biến cố di cư năm 1954 đã khiến tình trạng nhân tài vật lực trong địa phận Phát Diệm bị suy giảm trầm trọng. Hầu hết thành phần tinh hoa trong cả hàng giáo sĩ và giáo dân đã rời quê hương Phát Diệm để vào miền Nam. Số linh mục còn ở lại là 35 vị, đa số già yếu, cùng với 8 thầy giảng và 30 nữ tu Mến Thánh Giá.

Câu 2: Những năm sau biến cố di cư năm 1954, các linh mục ở lại sống và hoạt động như thế nào?

Những năm sau biến cố di cư năm 1954, con số các linh mục lại tiếp tục giảm. Một số thì già yếu nên cũng không thể phục vụ được nhiều. Mặt khác, các cha thường phải trải qua những cuộc đấu tố, nhiều cha bị bắt giam, nhiều cha bị quản chế nên không thể mục vụ được nhiều.

Câu 3: Sau khi Đức cha Tađêô Lê Hữu Từ di cư vào Nam, Tòa thánh có bổ nhiệm ai thay thế ngài chăm sóc giáo phận không và ngài đã làm gì sau khi được đặt làm giám quản?

Ngày 30-11-1956, Tòa Thánh bổ nhiệm cha Phaolô Bùi Chu Tạo, đang coi sóc xứ Tam Châu, làm Giám quản địa phận Phát Diệm.

Với tư cách là giám quản, cha Phaolô Bùi Chu Tạo cố gắng đi thăm các giáo xứ thuộc các giáo hạt khác nhau. Nhưng chẳng bao lâu ngài bắt đầu gặp những khó khăn trở ngại từ phía chính quyền. Đến khi Cha giám quản thăm được một vài giáo xứ vùng Kim Sơn và Yên Mô, thì không còn có thể đi thăm các xứ được nữa.

Câu 4: Ai là người được Tòa Thánh bổ nhiệm làm giám mục giáo phận chúng ta sau biến cố di cư năm 1954?

Ngày 24-1-1959, Tòa Thánh bổ nhiệm cha giám quản Phaolô Bùi Chu Tạo làm Giám mục Phát Diệm, hiệu tòa Numidia. Ngày 26-4-1959 ngài ngài được Đức cha Giuse Trịnh Như Khuê tấn phong Giám mục tại nhà thờ lớn Hà Nội, nhân dịp ngài lên bệnh viện Bạch Mai chữa bệnh.

Câu 5: Sau khi lãnh nhận trọng trách coi sóc giáo phận, Đức Cha Phaolô đã làm gì để duy trì và gia tăng nhân sự của giáo phận?

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn của thời cuộc, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo vẫn tổ chức tĩnh tâm cho các cha trong địa phận, đào tạo hàng giáo sĩ, âm thầm hoặc công khai truyền chức được một số linh mục và tấn phong lần lượt hai giám mục phó để cùng ngài chia sẻ gánh nặng của giáo phận. Đức cha Giuse Lê Quý Thanh được tấn phong làm Giám mục phó ngày 13-2-1964. Còn Đức cha Giuse Nguyễn Thiện Khuyến được tấn phong Giám mục ngày 24-7-1977.

Câu 6: Trong tình hình khó khăn, Đức cha Phaolô đã làm gì để duy trì và phát triển giáo phận?

Đối với giáo dân, vì không thể đi thăm các giáo xứ, việc bầu lại các ban chấp hành giáo xứ giáo họ cũng không dễ dàng, hơn nữa, một số người hoạt động tích cực trong các giáo xứ còn bị sách nhiễu, thậm chí bỏ tù, Đức cha Phaolô đã âm thầm xây dựng và đào tạo các gia trưởng, đồng thời dùng các thư chung để hướng dẫn mọi thành phần trong địa phận.

Câu 7: Tình hình Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm ra sao sau biến cố di cư?

Sau biến cố di cư năm 1954, số các tu sĩ của dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm chỉ còn lại chưa đến 50 người. Con số này tiếp tục bị giảm mạnh do chiến tranh và chính quyền. Sau trận bom phá hủy hầu như tất cả các sơ sở của nhà Lưu Phương các chị bị buộc phải trở về gia đình cho đến năm 1973, Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo làm đơn và được chấp thuận để các chị em trở lại nhà dòng, bắt đầu tiến trình hồi sinh.

Câu 8: Giáo phận gặp khó khăn lớn nhất trong giai đoạn nào?

Những năm từ 1981 đến 1989 là giai đoạn khó khăn tột cùng của địa phận. Cho đến cuối những năm 1980, số linh mục chính thức làm việc trong toàn địa phận chỉ còn 10 vị. Các linh mục chịu chức âm thầm vẫn chỉ có thể âm thầm làm việc trong phạm vi hết sức hạn hẹp.

3. Phần câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Tình trạng giáo phận ra sao sau biến cố di cư năm 1954?

1. Biến cố di cư năm 1954 đã khiến tình trạng nhân tài, vật lực trong địa phận Phát Diệm bị suy giảm trầm trọng
2. Biến cố di cư năm 1954 chỉ làm giáo phận suy yếu đi một chút.
3. Biến cố di cư năm 1954 không ảnh hưởng gì đến giáo phận.
4. Biến cố di cư năm 1954 làm cho giáo phận mất đi một nửa nhân lực cũng như vật lực.

Câu 2: Những năm sau biến cố di cư năm 1954, các linh mục ở lại sống và hoạt động như thế nào?

1. Quý Cha vẫn hoạt động mục vụ bình thường.
2. Quý Cha không thể hoạt động nhiều bởi già yếu và bị đấu tố, nhiều cha bị bắt giam hoặc bị quản chế.
3. Quý Cha không thể hoạt động mục vụ gì được.
4. Quý Cha chỉ bị cấm dâng lễ.

Câu 3: Ai là người được Tòa Thánh bổ nhiệm làm giám mục giáo phận chúng ta sau biến cố di cư năm 1954?

1. Đức cha Tađêô Lê Hữu Từ
2. Đức Cha Giuse Lê Quý Thanh
3. Đức cha Giuse Nguyễn Thiện Khuyến
4. Đức Cha Phaolô Bùi Chu Tạo

Câu 4: Sau khi lãnh nhận trọng trách coi sóc giáo phận, Đức Cha Phaolô đã làm gì để duy trì và gia tăng nhân sự của giáo phận?

1. Đức Cha vẫn tổ chức tĩnh tâm, đào tạo và truyền chức một số linh mục cách công khai.
2. Đức Cha tổ chức tĩnh tâm, đào tạo và truyền chức một số linh mục cách âm thầm.
3. Đức Cha kêu gọi các linh mục thừa sai.
4. Đức Cha xin các giáo phận khác hỗ trợ nhân lực và vật lực.

Câu 5: Trong tình hình khó khăn, Đức cha Phaolô đã làm gì để duy trì và phát triển giáo phận?

1. Đức Cha tổ chức tĩnh tâm giáo phận
2. Đức Cha sai các linh mục đến từng giáo xứ.
3. Đức Cha đi thăm, dạy dỗ và động viên các giáo xứ.
4. Đức Cha âm thầm xây dựng và đào tạo các gia trưởng, đồng thời dùng các thư chung để hướng dẫn mọi thành phần trong địa phận

Câu 7: Tình hình Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm ra sao sau biến cố di cư?

1. Con số các sơ giảm mạnh.
2. Cơ sở vật chất bị hủy hoại nghiêm trọng.
3. Một số các sơ bị cho về quê làm ăn sinh sống.
4. Tất cả các đáp án trên.

Câu 8: Giáo phận gặp khó khăn lớn nhất trong giai đoạn nào?

1. Những năm từ 1981 đến 1989.
2. Những năm 1981 đến 1985.
3. Năm 1990.
4. Năm 1980.

Ban Giáo Lý