10h:1 (GMT+7) - Thứ hai, 22/04/2024 Theo dõi MXH:

"Còn chúng tôi, chúng tôi phải làm gì" (Lc 3,10-18)

Đôi dòng giới thiệu chân dung Lm. Luca Trần Hùng Sỹ

18h:21 (GMT+7) - Thứ tư, 26/07/2023

ĐÔI DÒNG GIỚI THIỆU

Chân dung cha Luca Trần Hùng Sỹ

Lúc sinh thời, cha Luca Trần Hùng Sỹ vẫn ước ao xuất bản tập Ca Thánh Mới. Tuy nhiên, vì nhiều lí do, tập ca khúc này mới chỉ tồn tại ở dạng viết tay. Đứa con tinh thần này được cha gửi gắm nơi Đức cha Giuse Nguyễn Văn Yến. Cũng vì thế, từ nhiều năm nay, Đức cha Giuse vẫn để tâm nhờ người chép lại tập ca khúc này trên máy vi tính để chờ dịp xuất bản. Mọi chuyện đã tương đối ổn định, Đức cha ngỏ lời với chúng tôi viết đôi lời giới thiệu. Là đồng hương, lại là người chịu ơn cha Luca vì những tư liệu lịch sử cha để lại, chúng tôi thấy đây là dịp thuận tiện để làm một cử chỉ đáp nghĩa. Bài viết ngắn ngủi này xin giới thiệu đôi nét về gia đình, về môi trường đào tạo, môi trường xã hội Việt Nam, cùng với một vài chi tiết liên quan đến giai đoạn sáng tác thánh ca tại chủng viện địa phận Phát Diệm, nơi cha Luca Trần Hùng Sỹ đã được đào tạo và đã sáng tác những bài thánh ca đầu tiên.

1. Gia đình và chủng viện

Cậu Luca Sỹ sinh ngày 12-10-1922 trong một gia đình công giáo truyền thống thuộc họ trị sở, giáo xứ Hòa Lạc, vùng Đại diện Tông tòa Bắc Kỳ duyên hải, nay là giáo phận Phát Diệm. Cậu là con đầu trong gia đình hai trai ba gái, người em trai sinh năm 1929 mất sớm. Khi sinh, cậu được thân phụ, ông Giuse Trần Văn Khang, đặt tên là Sỡi.

Sau khi chịu phép thêm sức vào năm 1928, cậu được cha Phêrô Đỗ Đình Vinh cho vào Trường thử Bà Làng, rồi Tiểu chủng viện Phúc Nhạc. Khi học lên Tiểu chủng viện, cậu được cha Giám đốc Luca Mai Học Lý đổi tên thành Luca Trần Hùng Sỹ[1]. Do tính bẽn lẽn, dễ đỏ mặt, thầy bị các anh em cùng lớp gọi tên là Hồng Sỹ.

Lên Đại chủng viện Thượng Kiệm, sau khi chịu chức bốn, thầy Sỹ lâm bệnh và có một thời gian phải về quê nhà dưỡng bệnh hoặc nghỉ ngơi tại Nhà Chung Phát Diệm. Thời gian này thầy phải dùng khá nhiều thuốc kháng sinh, tai thầy dần dần bị điếc[2]. Mãn trường, khi các anh em cùng lớp chịu chức linh mục vào năm 1949[3], thầy phải tạm hoãn chịu chức linh mục. Mãi đến ngày 12-6-1953, thầy Luca Trần Hùng Sỹ mới chịu chức linh mục cùng với năm thầy khác tại Nhà thờ chính tòa Phát Diệm.

Cha Luca Trần Hùng Sỹ (+) và các tân chức

cùng Đức cha Tađêô Lê Hữu Từ

2. Trong khung cảnh một số trào lưu vào những năm đầu thế kỉ 20

Giai đoạn cha Luca Trần Hùng Sỹ được đào tạo trong chủng viện cũng là thời điểm mà trong nhiều lĩnh vực, xã hội Việt Nam có những thay đổi quan trọng.

Những năm đầu thế kỉ 20, nhiều người trong giới trí thức Việt Nam như Phan Bội Châu, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh nhận thấy chữ quốc ngữ là một phương tiện để dân chúng có thể dễ dàng tiếp nhận văn minh phương Tây:

Chữ quốc ngữ là hồn trong nước,

Phải đem ra tính trước dân ta.

Nhận thức này đã khiến nhiều nhóm khích lệ việc sử dụng chữ quốc ngữ, trong đó phải kể tới phong trào truyền bá chữ quốc ngữ. Điều này dẫn đến việc sách báo chữ quốc ngữ xuất hiện ngày càng nhiều và dần dần thay thế cho sách báo Hán-Nôm vốn chiếm vị trí hầu như độc tôn trước đó.

Bên cạnh phong trào phổ biến chữ quốc ngữ là cuộc cách tân trong lãnh vực văn chương. Phong trào thơ mới tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt, với rất nhiều tên tuổi như Thế Lữ, Xuân Diệu, Huy Cận. Những cuốn tiểu thuyết của nhóm Tự Lực Văn Đoàn cũng thổi một luồng gió mới vào xã hội Việt Nam. Không chỉ là phương tiện phổ biến những tư tưởng mới và đả phá nếp sống cũ, những bộ tiểu thuyết của nhóm này như Hồn bướm mơ tiên (1933), Nửa chừng xuân (1934), Đoạn tuyệt (1934),Thoát ly (1937) còn mang nét hấp dẫn đặc biệt vì lối hành văn mới mẻ với những câu văn ngắn gọn mạch lạc. Có thể nói rằng trong giai đoạn này nhóm Tự Lực Văn Đoàn đã làm nên một cuộc cách mạng trong văn chương và ngôn ngữ Việt Nam.

Song song với hai trào lưu về chữ viết và văn chương kể trên, cuộc cách tân âm nhạc được cho là chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường công giáo. Vào đầu thế kỉ 20, một số người Việt Nam bắt đầu tiếp nhận và sáng tác theo phong cách âm nhạc phương Tây. Nhiều ca khúc được sáng tác trong giai đoạn này như Bẽ bàng (1935), Nghệ sĩ hành khúc (1936) Tiếng sáo chăn trâu (1935), Bên hồ liễu (1936), Bóng ai qua thềm (1937), Đêm thu (1940) Con thuyền không bến (1941), Thiên thai (1941), Giọt mưa thu (1942)… đã gây được tiếng vang lớn và dần dần hình thành một trào lưu âm nhạc mới mẻ, để lại dấu ấn lâu dài trong nền tân nhạc Việt Nam. Trong giới công giáo, tại Hà Nội, Nhạc đoàn Lê Bảo Tịnh ra đời với những tên tuổi đã đi vào lịch sử thánh ca Việt Nam như Hùng Lân, Nguyễn Khắc Xuyên, Hoài Đức… Tại các giáo phận Bùi Chu, Hải Phòng, Thanh Hóa, nhiều nhóm nhạc sĩ công giáo cũng sáng tác và ấn hành những tập thánh ca khác nhau.       

3. Và môi trường sáng tác tại chủng viện

Như đã nói, xuất phát điểm của nền tân nhạc Việt Nam vốn ít nhiều chịu ảnh hưởng của môi trường công giáo. Trong giai đoạn này, tại các chủng viện, khá nhiều linh mục tu sĩ Việt Nam sáng tác các bài thánh ca với ảnh hưởng của thánh ca Tây phương.

Trong lời giới thiệu bản viết tay tập Nhạc Thần, nhạc sĩ Hùng Sỹ ghi nhận rằng những năm 1933-1940, tại giáo phận Phát Diệm, một số tập thánh ca tiếng Việt dựa theo cung Latinh hoặc cung nhạc Pháp đã được ấn hành. Trước năm 1945, những bài hát trong thánh lễ và chầu Mình Thánh đều bằng tiếng Latinh. Sau giai đoạn này, những tập sách hát tiếng Việt xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Riêng tại chủng viện, nhiều tập Ca Thánh của các nhạc sĩ Phát Diệm như G.B. Bách, Phương Linh, Hùng Sỹ, Đồng Châu, F.X. Lương, Mai Văn Điệu, Phi Long, Lưu Hương, Tiến Hưng, Lê Cương, Trần Hùng Dũng, Mai Lạc Thiện, Nguyễn Khắc Tuần, Phạm Đình Nhu, Vinh Hạnh, Long Nghị, Trung Hiếu, Cao Khâu… được in ấn và phổ biến rộng rãi. Năm 1945, một trong những thành viên của nhóm Ca Thánh, cũng là bạn cùng lớp với Hùng Sỹ, nhạc sĩ Phương Linh, tức thầy Rôcô Trần Hữu Linh, đạt giải nhất trong cuộc thi sáng tác nhạc cho thiếu nhi do nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa tổ chức, với bài Trăng thu chèo thuyền.

Cũng vào năm 1945, ca khúc đầu tiên của nhạc sĩ Hùng Sỹ chào đời với nhan đề Tiếng lòng Cha[1]. Bài hát mang nét nhạc da diết, ca từ có lẽ chịu ảnh hưởng của tiếng Việt mang sắc thái của nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Cũng phải ghi nhận thêm rằng ở tuổi 24, nhạc sĩ Hùng Sỹ cho thấy vốn văn hóa cùng ý hướng hội nhập khi dùng từ “tri âm” để diễn tả mối tương quan thân tình giữa Chúa Giêsu và người tín hữu.

Ở lại miền Bắc trong biến cố di cư 1954, nhạc sĩ Hùng Sỹ tiếp tục sáng tác và sau đó tập hợp các tác phẩm trong thời gian sáng tác 50 năm, 1945-1995, với bộ Ca Thánh Mới gồm ba phần chính: các bài Thánh vịnh đáp ca - các bài thánh ca dùng trong thánh lễ - các bài tự cho về Chúa, Đức Mẹ, các thánh. Các ca khúc của nhạc sĩ Hùng Sỹ mang một số đặc tính nổi bật. Dễ xướng âm: vì ở phần khóa nhạc, nhạc sĩ Hùng Sỹ thường dùng rất ít các dấu thăng và giáng. Chuẩn mực về từ ngữ: đối với các bài ca nhập lễ hay ca hiệp lễ, đặc biệt là Thánh vịnh đáp ca, nhạc sĩ Hùng Sỹ thường lấy nguyên văn theo bản dịch Sách Lễ Rôma hoặc Sách Bài Đọc. Về điểm này, nhạc sĩ Hùng Sỹ cũng rất chú ý tới các dấu trong tiếng Việt để lời ca và dấu nhạc tương hợp với nhau, không bị gượng ép hoặc bị lệch ý nghĩa.       

Thay lời kết

Sau khi chịu chức linh mục, cha Luca Trần Hùng Sỹ đã coi sóc một số xứ đạo sau đây:

  • Từ 1957-1978, chính xứ Phương Thượng
  • Từ 1978-2002, chính xứ Dưỡng Điềm, kiêm nhiệm nhiều 11 xứ đạo ở vùng lân cận, từ Như Sơn, Tín Thuận tới Tôn Đạo.

Bên cạnh những bài thánh ca, cha Luca Trần Hùng Sỹ cũng để lại một số tác phẩm lịch sử như cuốn Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo, cuốn Trăm năm Phát Diệm và một số bài viết khác là những tư liệu lịch sử quí giá.

Ngày 1-4-2002, cha Luca Trần Hùng Sỹ về nghỉ hưu tại Tòa Giám Mục Phát Diệm. Ngày 27-7-2005, cha qua đời tại Tòa Giám Mục, thọ 83 tuổi.

Như một nghĩa cử tri âm, chúng tôi hân hạnh giới thiệu bản in mới tập Ca Thánh Mới của linh mục nhạc sĩ Luca Trần Hùng Sỹ sắp được xuất bản vừa để lưu giữ những bài thánh ca từng một thời rất phổ biến tại giáo phận Phát Diệm, vừa để tập ca khúc này “trình diện với ‘làng nhạc’ Phát Diệm và Việt Nam”, như lời chính tác giả ghi trong tập nhạc chép tay.  

Vinhsơn Trần Minh Thực, PSS

Và Ban truyền thông Phát Diệm  


[1] Cha Giám đốc tiểu chủng viện Phúc Nhạc Luca Mai Học Lý thường đổi tên đẹp hơn cho các thầy.

[2] Thời điểm tai thầy bị điếc hẳn vào khoảng năm 1950.

[3] Các cha cùng lớp với thầy Luca Trần Hùng Sỹ chịu chức năm 1949 là Gioan Baotixita Đoàn Như Bách, Giuse Trần Minh Chiêu, Giuse Đoàn Phi Hùng, Rôcô Trần Hữu Linh, Grêgôriô Trần Phương Phi, Phaolô Trí, Gioan Tuất, Giuse Tụng.  

[4] Bài hát này hiện không còn được sử dụng do các xưng hô với Chúa Giêsu là Cha.

CÁC TIN KHÁC
Bài nói chuyện của Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher tại Đại Chủng Viện Huế
Bài nói chuyện của Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher tại Đại Chủng Viện Huế
Bài nói chuyện của Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher tại Đại Chủng Viện Huế
Chi tiết >>
Tông huấn “Laudate Deum – Hãy ngợi khen Thiên Chúa” – Nền sinh thái học trong ánh sáng của Tin Mừng
Tông huấn “Laudate Deum – Hãy ngợi khen Thiên Chúa” – Nền sinh thái học trong ánh sáng của Tin Mừng
Vào ngày 4 tháng 10 năm 2023, nhân ngày lễ mừng nhớ thánh Phanxicô Assisi, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã ban hành một tông huấn liên quan đến sự khủng hoảng khí hậu. Nhan đề của văn kiện chính là hai từ đầu tiên của văn kiện được viết bằng tiếng Latin, một lời trích dẫn từ thánh Phanxicô nghèo khó: “Hãy ngợi khen Thiên Chúa vì mọi thụ tạo của Người.” [1]
Chi tiết >>
Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng Lễ Chúa Phục Sinh 2024
Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng Lễ Chúa Phục Sinh 2024
Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng Lễ Chúa Phục Sinh 2024
Chi tiết >>
Sứ điệp của Đức Thánh Cha nhân Ngày Thế giới Cầu nguyện cho Ơn gọi lần thứ 61 năm 2024
Sứ điệp của Đức Thánh Cha nhân Ngày Thế giới Cầu nguyện cho Ơn gọi lần thứ 61 năm 2024
Sáng ngày 19/3, Phòng báo chí Toà Thánh đã phổ biến Sứ điệp của Đức Thánh Cha cho Ngày Thế giới Cầu nguyện cho Ơn gọi lần thứ 61, được cử hành vào Chúa nhật thứ IV Phục Sinh, 21/4 tới đây. Sứ điệp có chủ đề: “Được kêu gọi gieo hy vọng và xây dựng hoà bình”.
Chi tiết >>
Cử hành Thánh Thể: Bài 23 – Xông hương trong phần chuẩn bị lễ vật
Cử hành Thánh Thể: Bài 23 – Xông hương trong phần chuẩn bị lễ vật
Cử hành Thánh Thể: Bài 23 – Xông hương trong phần chuẩn bị lễ vật
Chi tiết >>
Cử hành Thánh Thể: Bài 20 - Mục vụ phụng vụ liên quan đến chuẩn bị bàn thờ và bài ca tiến lễ
Cử hành Thánh Thể: Bài 20 - Mục vụ phụng vụ liên quan đến chuẩn bị bàn thờ và bài ca tiến lễ
Ngày 5 tháng 8 năm 2023, Ủy ban Phụng tự Hội đồng Giám mục Việt Nam đã thông báo về chương trình Đào tạo phụng vụ cho Dân Chúa gồm: (1) Thực hành mục vụ và (2) Kiến thức phụng vụ. Để đào sâu hiểu biết về kiến thức phụng vụ, Ủy ban Phụng tự trân trọng giới thiệu loạt bài về cử hành Thánh Thể do linh mục Giuse Phạm Đình Ái, SSS tổng hợp và biên soạn.
Chi tiết >>
Tái khám phá và sống các cử hành Phụng Vụ theo tinh thần Tông Thư Desiderio Desideravi
Tái khám phá và sống các cử hành Phụng Vụ theo tinh thần Tông Thư Desiderio Desideravi
Tái khám phá và sống các cử hành Phụng Vụ theo tinh thần Tông Thư Desiderio Desideravi
Chi tiết >>
Ủy ban Giáo dục Công giáo – Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng xuân Giáp Thìn
Ủy ban Giáo dục Công giáo – Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng xuân Giáp Thìn
Ủy ban Giáo dục Công giáo – Thư gửi sinh viên, học sinh Công giáo nhân dịp mừng xuân Giáp Thìn
Chi tiết >>
Tòa Giám mục Phát Diệm
75 Phát Diệm Đông – Kim Sơn – Ninh Bình
ĐT: (+84) 229 3862 058 – Fax: (+84) 229 3862 724
Email: tgmpdiem@gmail.com
Ban Truyền thông Phát Diệm
Email: bttphatdiem@gmail.com
Kết nối với chúng tôi
Copyright © 2011-2020 Ban Truyền thông Phát Diệm